Dawne Zawiercie w fotografiach i opowiadaniach

Stefan Stefański

Szkoła Podstawowa nr 4

Strona główna » Galeria » Szkoła Podstawowa nr 4

Początek XX w. przyniósł istotną zmianę sytuacji prawnej i własnościowej Huty Szkła (dawniej S. Reich i S-ka) oraz warunków życia zatrudnionych robotników.

"W dniu 3 lipca 1900 r. założone zostało Towarzystwo Akcyjne Huty Szkła w Zawierciu." W tym też roku na dziesięciu parcelach przy późniejszej ulicy Pileckiej (obecnie Powstańców Śląskich, a w dalszym biegu Paderewskiego) Towarzystwo Akcyjne wybudowało pierwsze domy fabryczne. Trzy budynki murowane oraz siedem drewnianych, przy czym dla zwykłych robotników przeznaczone były oczywiście te ostatnie. "W roku 1905 zbudowano 5 dalszych, piętrowych i murowanych domów robotniczych...".

Wydarzenia rewolucji 1905r.i żądania polskiej szkoły doprowadziły do tego, że fabryka wynajęła budynek przy ul. Towarowej. Wynajęto trzy izby i tam rozpoczęła pracę dwuklasowa szkoła fabryczna dla dzieci pracowników huty. Jerzy Abramski podaje, że prawdopodobnie do 1902 roku została otwarta jednoklasowa szkoła ogólna "szklarni zawierckiej". Stopniowo Zarząd Towarzystwa Akcyjnego Reichów realizował pewne inwestycje, które dziś nazywamy socjalnymi. Stało się to możliwe dzięki inicjatywie dyrektora firmy "Reich i S-ka", Teodora Mioduszewskiego.

W 1912 r. obok kolonii domków fabrycznych wybudowano piętrowy budynek przeznaczony dla dwuklasowej szkoły fabrycznej. Do użytku oddano go w roku 1913. Całość sfotografowano i uwieczniono na dużym tableau. Znajduje się ono obecnie w Miejskiej Szkole Podstawowej nr 4.

W 1914 r. po wybuchu I wojny światowej Niemcy zamienili budynek szkolny na szpital. Praktycznie nieznane są nam teksty źródłowe i dokumenty, które mogłyby wzbogacić historię naszej szkoły w okresie międzywojennym.

Z protokołów Komitetu Wykonawczego Dozoru Szkolnego podległego Ministerstwu Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (oddział w Zawierciu) z lat 1920-1925, wiadomo, z jakimi trudnościami borykało się nasze szkolnictwo i jaki był jego stan.

W październiku 1920 roku w Szkole nr 4 nadal mieścił się szpital wojskowy, z tego względu komplety tej szkoły zdecydowano rozmieścić w sposób następujący: w godzinach poobiednich 5 klas uczyło się w gmachu seminarium nauczycielskiego, reszta - w gimnazjum męskim i żeńskim.

I tak zawierciańskie szkoły powszechne (3) i 1 prywatna fabryk Huldczyńskiego - były nad wszelką miarę przepełnione. W roku 1920 było w Zawierciu ponad 5 tysięcy dzieci w wieku szkolnym, podczas, gdy miejsce w szkołach mogło znaleźć tylko około 3,5 tysiąca dzieci. Nic więc dziwnego, że Dozór Szkolny wystąpił o dokonanie robót remontowych i przeróbek w Szkołach nr 2 i nr 4, a to w celu uzyskania dodatkowych pomieszczeń na klasy i mieszkania dla nauczycieli.

Na zebraniu w dniu 18 maja 1921 roku próbowano obliczyć, o ile kompletów więcej musiałaby przyjąć każda za szkół powszechnych, by w nowym roku mogły pomieścić wszystkie dzieci w wieku szkolnym. I tak:

Jeśli szkoła nr 2, nr 3 i nr 4 przyjmie dodatkowo 14 kompletów (po około 50 uczniów!), to brakujące 10 kompletów przypadałoby wówczas na Szkołę nr 1 i szkołę prywatną "Fabryk Huldczyńskiego". Podobnie musiałaby wyglądać sprawa nauczycieli - w Zawierciu zatrudnionych było (na dzień 18 maja 1921 roku) 54 nauczycieli, nadal brakowało 21 nauczycieli. Sprawa zaangażowania nowych nauczycieli nie wyglądała zachęcająco, a to ze względu ma kompletny brak mieszkań. Ci, którzy przyjeżdżali, by zbadać miejscowe warunki, już nigdy więcej nie wracali.

W mieście istniały w tym czasie 2 ochronki, ale postanowiono rozpatrzyć wniosek o utworzenie jeszcze jednej ochronki - tym razem z przeznaczeniem dla dzieci żydowskich.

Zdecydowano również, by do Szkół nr 1, nr 3 i nr 4 skierować lekarzy szkolnych, ponieważ szkoły te dotychczas pozbawione były stałej opieki lekarskiej.

Znaczący okazał się fakt uchwalenia (27 kwietnia 1922 roku) przez Radę Miejską "przymusu szkolnego". Przypuszczano, że aż około 1200 dzieci "... jest jeszcze poza szkołą..." z powodu braku miejsca.

W związku z tym postanowiono przebudować dom mieszkalny przy ul. Pastewnej nr 4 na szkołę 7 - klasową o 7 salach oraz gruntowną przeróbkę 2 mieszkań w Szkole nr 1 (przy ul. Szkolnej) na 2 klasy, co w rezultacie mogło dać 9 klas i przy nauce na dwie zmiany, miejsce dla prawie 1000 uczniów.

Wakacyjne posiedzenie Dozoru Szkolnego (z 17 lipca 1923 roku) zaowocowało ustaleniem i przyjęciem do wiadomości 5 obwodów szkolnych. Wiadomym się stało również, że w tym czasie w Zawierciu było 5950 dzieci w wieku do 14 lat, z czego w zawierciańskich szkołach pomieścić się mogło zaledwie 4500 uczniów.

Zdecydowano, że młodzieży od V do VII klasy należy umożliwić ukończenie szkoły, co zaś do dzieci młodszych oraz zaniedbanych i opieszałych w nauce - decyzję każdorazowo miała podejmować Rada Pedagogiczna danej szkoły.

Koniec roku 1923/24 (23.06.1924) objawił nagą prawdę: zapowiadało się, że klasy w przyszłym roku liczyć będą po 60, a nawet więcej uczniów. Było to zresztą sprzeczne z obowiązującą Ustawą o Ustroju Szkół Powszechnych.

Zamknięcie szkoły fabrycznej Huldczyńskiego znacznie pogorszyło sprawę. (uczyło się tam około 700 dzieci). Ponadto, goszczące od 1916 roku w gmachu Szkoły nr 2 seminarium nauczycielskie (od roku 1921 - upaństwowione), wykorzystało swój umowny termin i powinno opuścić gmach, a to w racji tego, że w ww. Szkole nr 2 uczyło się prawie 2000 dzieci i młodzieży, a mimo to wiele z dzieci nie mogło podjąć nauki w szkole właśnie z powodu braku miejsca.

Na posiedzeniu 26 lutego 1925 roku podniesiono problem "uroczystości Sienkiewiczowskich", a co za tym idzie - problem nadania imienia pisarza którejś ze szkół miejskich.

Wybór padł na Szkołę nr 4.

Tego samego dnia ogłoszono również, że wraz z początkiem roku szkolnego 1924/25 została przejęta przez rząd szkoła prywatna 7 - klasowa fabryki rur i żelaza Huldczyńskiego i zyskała nazwę: 7 - klasowa Szkoła Publiczna nr 5 (na 1 rok).

Uchwalono (27.03.1925 roku), że od przyszłego roku szkolnego w Szkole nr 4 otwarta zostanie klasa VII - a to na wyraźne i rzeczowe prośby rodziców dzieci mieszkających w tym rejonie.

Dalsza historia Szkoły nr 4 przedstawiona jest na podstawie Kroniki Szkolnej pisanej przez kierownika szkoły po wojnie, p. Stanisława Nawrota oraz protokołów posiedzeń Rad Pedagogicznych od 19.03.1945 r.... Więcej z historii szkoły na stronie sp4.zawiercie.pl/historia.html

Prezentacje przygotował S. Gębka

Podziękowania dla dyrekcji szkoły oraz dla pani Moniki Liman i Jolanty Dąbrowskiej

Materiały: kroniki szkolne oraz własne


Sala lekcyjna podczas zajęć 1913 r.Budynek szkoły 1913 r.Lekcja gimnastyki 1913 r.Korytarz szkolnyOdwiedziny żołnierzy na lekcji j.polskiego, styczeń 1955 r.Akademia poswięcona 10 leciu Polski Ludowej, 26 styczeń 1955 r.Akademia 1 Majowa pod hasłem: Polska dawniej, dziś i jutro, odegrane przez dzieci klas młodszychKolejne zdjęcie z akademiiKolejne zdjęcie z akademiiTańce ludowe podczas akademiiDzień dziecka 1 VI 1957, inspektor szkolny razem z dziećmiZakońcenie roku klas siódmych, 1959Zdjęcie klasoweZdjęcie klasoweŚwięto Młodości 1983 r.Święto Młodości 1983 r.Święto Młodości 1983 r.Święto Młodości 1983 r.Święto Młodości 1983 r.Harcerska Akcja Letnia, Kostkowice 1983 r.Pamiątkowa koperta z okazji 10 lecia nadania imienia szkolePamiątkowa koperta z okazji 10 lecia nadania imienia szkoleBudynek szkolnyBudynek szkolnyBudynek szkolnyBudynek szkolny
Sala lekcyjna podczas zajęć 1913 r.
Sala lekcyjna podczas zajęć 1913 r.
Oceń/Dodaj komentarz
Budynek szkoły 1913 r.
Budynek szkoły 1913 r.
Oceń/Dodaj komentarz
Lekcja gimnastyki 1913 r.
Lekcja gimnastyki 1913 r.
Oceń/Dodaj komentarz
Korytarz szkolny
Korytarz szkolny
Oceń/Dodaj komentarz
Odwiedziny żołnierzy na lekcji j.polskiego, styczeń 1955 r.
Odwiedziny żołnierzy na lekcji j.polskiego, styczeń 1955 r.
Oceń/Dodaj komentarz
Akademia poswięcona 10 leciu Polski Ludowej, 26 styczeń 1955 r.
Akademia poswięcona 10 leciu Polski Ludowej, 26 styczeń 1955 r.
Oceń/Dodaj komentarz
Akademia 1 Majowa pod hasłem: Polska dawniej, dziś i jutro, odegrane przez dzieci klas młodszych
Akademia 1 Majowa pod hasłem: Polska dawniej, dziś i jutro, odegrane przez dzieci klas młodszych
Oceń/Dodaj komentarz
Kolejne zdjęcie z akademii
Kolejne zdjęcie z akademii
Oceń/Dodaj komentarz
Kolejne zdjęcie z akademii
Kolejne zdjęcie z akademii
Oceń/Dodaj komentarz
Tańce ludowe podczas akademii
Tańce ludowe podczas akademii
Oceń/Dodaj komentarz
Dzień dziecka 1 VI 1957, inspektor szkolny razem z dziećmi
Dzień dziecka 1 VI 1957, inspektor szkolny razem z dziećmi
Oceń/Dodaj komentarz

1 | 2 | 3

|   Do góry   |   Strona główna   |

Centrum Inicjatyw Lokalnychwww.cil.org.pl

Newsletter

ALPANET - Polskie Systemy Internetowe